Σε Πορτογαλία και Ισπανία οι χαμηλότερες τιμές χονδρικής στην Ευρώπη

Η ισχυρή αιολική και ηλιακή ισχύς της Ισπανίας και της Πορτογαλίας διατηρεί τις τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας (60–70 €/MWh) πολύ κάτω από τα επίπεδα των ευρωπαϊκών χωρών που εξαρτώνται από το φυσικό αέριο.

Η μικρότερη έκθεση στην τιμολόγηση των ορυκτών καυσίμων προστατεύει τα ιβηρικά δίκτυα από τους παγκόσμιους κραδασμούς καυσίμων και τη γεωπολιτική αστάθεια.

Καθώς οι τιμές του φυσικού αερίου ανεβαίνουν ξανά εν μέσω εντάσεων γύρω από το Ιράν και το Στενό του Ορμούζ, η Ευρώπη βλέπει τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνονται σε περιοχές που είναι έντονα εκτεθειμένες στο φυσικό αέριο, ενώ παραμένουν αξιοσημείωτα σταθερές σε άλλες.

Σύμφωνα με το oilprice.com, εξαίρεση αποτελεί η χονδρική στην Ιβηρική Χερσόνησο η οποία είναι πεσμένη σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της «γηραιάς ηπείρου».

Πεσμένη η χονδρική στην Ιβηρική Χερσόνησο  

Το πιο ξεκάθαρο παράδειγμα προέρχεται από την Ιβηρική Χερσόνησο. Η Ισπανία και η Πορτογαλία έχουν αφιερώσει χρόνια στην επέκταση της παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδιαίτερα της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας, ενώ λειτουργούν επίσης με σχετικά περιορισμένη διασύνδεση με το υπόλοιπο ευρωπαϊκό δίκτυο.

Τόσο στην Ισπανία όσο και στην Πορτογαλία, οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας εξακολουθούν να καθορίζονται από το σύστημα Merit Order, όπου το τελευταίο μοναδιαίο κόστος παραγωγής καθορίζει την τιμή χονδρικής.

Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με σχεδόν μηδενικό οριακό κόστος τείνουν να μειώνουν τις μέσες τιμές όταν λειτουργούν, εκτοπίζοντας την πιο ακριβή παραγωγή ορυκτών καυσίμων.

Οι τιμές χονδρικής της επόμενης ημέρας στην Ιβηρική αγορά κυμαίνονταν συνήθως κατά μέσο όρο περίπου 60-70 €/MWh τα τελευταία χρόνια, αντανακλώντας την ισχυρή διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά εξακολουθούν να επηρεάζονται από τον καθορισμό της τιμής του φυσικού αερίου και τις περιστασιακές ανάγκες σταθεροποίησης.

Ταυτόχρονα, η μειωμένη ζήτηση για φυσικό αέριο και το σημαντικό μερίδιο της ανανεώσιμης ισχύος παρέχουν ένα πρόσθετο στρατηγικό πλεονέκτημα: αυτά τα συστήματα είναι εγγενώς πιο απομονωμένα από γεωπολιτικούς κραδασμούς, βοηθώντας στη σταθεροποίηση των τιμών ακόμη και όταν οι παγκόσμιες αγορές καυσίμων είναι ασταθείς.

Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό. Σε μια εποχή που η πίεση στις τιμές που προκαλείται από το φυσικό αέριο ωθεί για άλλη μια φορά το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας υψηλότερα σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, οι τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ισπανία και την Πορτογαλία παρέμειναν πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα που παρατηρούνται σε χώρες που είναι πιο εκτεθειμένες στις τιμές που συνδέονται με το φυσικό αέριο. Η Γαλλία, με την ισχυρή πυρηνική της υποδομή και την ελάχιστη εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα για ηλεκτρική ενέργεια, έχει δει παρόμοια σταθερότητα.



Αυξημένη η χονδρική σε Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη 

Αντίθετα, οι χώρες που είναι πιο εκτεθειμένες στις τιμές που συνδέονται με το φυσικό αέριο αντιμετωπίζουν σημαντικά υψηλότερο κόστος.

Η Γερμανία και η Ιταλία, για παράδειγμα, είδαν πρόσφατα τιμές χονδρικής πολύ πάνω από 150 €/MWh, με παρόμοια πρότυπα σε μέρη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Αυτή δεν είναι μια προσωρινή ανωμαλία. Αντικατοπτρίζει μια διαρθρωτική διαφορά στον τρόπο κατασκευής αυτών των συστημάτων και στον τρόπο διαμόρφωσης των τιμών.

Η παρεξήγηση γύρω από το κόστος των ΑΠΕ

Η κοινή αντίληψη ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι ακριβές έχει τις ρίζες της στο ότι τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να καθορίζουν την οριακή τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.

Όταν οι τιμές του φυσικού αερίου αυξάνονται, οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνονται μαζί τους, ανεξάρτητα από το πόση φθηνή αιολική ή ηλιακή ενέργεια υπάρχει ήδη στο σύστημα.

Αυτό δημιουργεί μια παραπλανητική εντύπωση. Κάνει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας να φαίνονται δαπανηρές, ενώ στην πραγματικότητα λειτουργούν απλώς εντός ενός πλαισίου τιμολόγησης που κυριαρχείται από ορυκτά καύσιμα. Αυτό που δείχνει το παράδειγμα της Ιβηρικής είναι τι συμβαίνει όταν αυτός ο σύνδεσμος αποδυναμώνεται.

Η υψηλότερη ενσωμάτωση ΑΠΕ μειώνει τις τιμές στην Ιβηρική  

Στην Ισπανία και την Πορτογαλία, η υψηλή διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε συνδυασμό με την πιο περιορισμένη έκθεση στη διαμόρφωση τιμών που βασίζεται στο ηπειρωτικό φυσικό αέριο σημαίνει ότι οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας διαμορφώνονται συχνότερα από την παραγωγή χαμηλού κόστους.

Όταν η αιολική και η ηλιακή ενέργεια κυριαρχούν στην προσφορά, οι τιμές αντικατοπτρίζουν τα οικονομικά τους στοιχεία και όχι αυτά του εισαγόμενου φυσικού αερίου. Το σύστημα δεν αποσυνδέεται εντελώς από τις παγκόσμιες αγορές, αλλά γίνεται πολύ λιγότερο ευαίσθητο σε αυτές.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι τιμές μπορούν να παραμείνουν συγκριτικά χαμηλότερες και σχετικά σταθερές ακόμη και όταν οι αγορές φυσικού αερίου είναι ασταθείς.  

Διαφορετικές τεχνολογίες, ίδιο αποτέλεσμα

Η Γαλλία προσφέρει ένα παράλληλο παράδειγμα μέσω μιας διαφορετικής οδού. Το ηλεκτρικό της σύστημα, που βασίζεται στην πυρηνική ενέργεια και με μόνο ένα μικρό μερίδιο παραγωγής ορυκτών καυσίμων, είναι εξίσου λιγότερο εκτεθειμένο στις διακυμάνσεις των τιμών του φυσικού αερίου.

Το τεχνολογικό μείγμα είναι διαφορετικό από της Ισπανίας, αλλά το αποτέλεσμα είναι συγκρίσιμο: χαμηλότερες και πιο σταθερές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε περιόδους αστάθειας ορυκτών καυσίμων.

Ο κοινός παράγοντας δεν είναι αν ένα σύστημα βασίζεται σε ανανεώσιμες ή πυρηνικές πηγές ενέργειας. Είναι ο βαθμός στον οποίο βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα για τον καθορισμό των τιμών. Μειώστε αυτήν την εξάρτηση και το σύστημα γίνεται λιγότερο ευάλωτο.

Το ζήτημα σταθερότητας του συστήματος

Οι ανησυχίες σχετικά με την αξιοπιστία συχνά συνοδεύουν τις συζητήσεις για την υψηλή διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά η πρόσφατη εμπειρία στην Ισπανία αμφισβητεί ορισμένες από αυτές τις υποθέσεις.

Μετά το πολυσυζητημένο μπλακ άουτ, τα επίσημα συμπεράσματα κατέστησαν σαφές ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν ήταν η αιτία.

Το ζήτημα βρισκόταν αλλού, ενισχύοντας ένα ευρύτερο σημείο ότι η σταθερότητα του συστήματος εξαρτάται από τη διαχείριση του δικτύου, την ευελιξία και την υποδομή, όχι από την απλή παρουσία της παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Η ηλεκτροκίνηση ως στρατηγική τιμολόγησης

Όλα αυτά οδηγούν σε ένα ευρύτερο συμπέρασμα που δεν αντικατοπτρίζεται πλήρως στην αντίληψη του κοινού.

Η ηλεκτροκίνηση συχνά παρουσιάζεται ως ένα κόστος (ένα απαραίτητο βήμα για την απαλλαγή από τον άνθρακα που συνοδεύεται από υψηλότερες τιμές). Αλλά σε συστήματα όπου τα ορυκτά καύσιμα δεν κυριαρχούν πλέον στη διαμόρφωση των τιμών, μπορεί να ισχύει το αντίθετο.

Η ηλεκτρική ενέργεια γίνεται φθηνότερη επειδή δε συνδέεται πλέον με τις ασταθείς αγορές καυσίμων. Η σταθερότητα των τιμών βελτιώνεται επειδή λιγότεροι εξωτερικοί κραδασμοί τροφοδοτούν άμεσα το σύστημα. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό δημιουργεί ένα διαρθρωτικό πλεονέκτημα για τις οικονομίες που έχουν μειώσει την εξάρτησή τους από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.  

Το κόστος του να κάνεις λάθος

Ορισμένες χώρες επένδυσαν νωρίς σε συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα και μείωσαν την εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα.

Άλλες κινήθηκαν πιο αργά ή διατήρησαν ισχυρότερους δεσμούς μεταξύ της τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας και των αγορών φυσικού αερίου. Αυτές οι επιλογές εμφανίζονται τώρα άμεσα στα αποτελέσματα των τιμών.

Το μήνυμα της Ιβηρικής Χερσονήσου στην υπόλοιπη Ευρώπη

Η Ευρώπη δεν μπορεί να ελέγξει τις παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου, ούτε μπορεί να εξαλείψει τον γεωπολιτικό κίνδυνο. Αυτό που μπορεί να κάνει είναι να αποφασίσει πόσο εκτεθειμένη θέλει να είναι και στα δύο.

Η ιδέα ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι εγγενώς ακριβές ανήκει σε ένα σύστημα όπου τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να κυριαρχούν στη διαμόρφωση των τιμών. Καθώς αυτό το σύστημα εξελίσσεται, το ίδιο συμβαίνει και με την πραγματικότητα του κόστους.

Η Ιβηρική Χερσόνησος προσφέρει μια γεύση αυτής της πραγματικότητας. Ένα σύστημα με υψηλή διείσδυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, υποστηριζόμενο από τις κατάλληλες συνθήκες της αγοράς, μπορεί να προσφέρει χαμηλότερες τιμές.

www.worldenergynews.gr